NAC – nektar dla mózgu

NAC – nektar dla mózgu

N-acetylocysteina, często opatrywana skrótem NAC, to aminokwas znajdowany naturalnie w niewielkich ilościach, w produktach spożywczych o wysokiej zawartości białka. NAC jest pochodną cysteiny – jednego z aminokwasów budujących białka. Po spożyciu i przeniknięciu do organizmu, NAC przekształca się w przewadze w cysteinę. W odróżnieniu jednak od samej cysteiny, z uwagi na cechy budowy, NAC lepiej przenika od tkanek i lepiej wysyca je cysteiną. To ważne dla naszych tkanek, albowiem rola cysteiny wykracza daleko poza li tylko funkcję cegiełki służącej do budowania białek.

Cysteina jest np. niezbędna do wytwarzania glutationu i podnosi stężenie tego związku w naszych tkankach, zaś glutation to podstawowy element układu antyoksydacyjnego organizmu, chroniący tkanki przed niszczycielską aktywnością wolnych rodników tlenowych. I właśnie w zdolności do stymulacji syntezy glutationu w tkankach ujawnia się m.in. przewaga NAC nad zwykłą cysteiną. Wykazano np., że N-acetylocysteina przekracza po jej podaniu doustnym barierę krew-mózg i zwiększa stężenie glutationu ogólnie w tkance nerwowej, a szczególnie w tkance nerwowej mózgu. Jednakże, co ciekawe, ta zdolność do zwiększania neuronalnych stężeń glutationu wydaje się nie występować w przypadku suplementacji zwyczajnej cysteiny, z uwagi na charakter metabolizmu tego aminokwasu (Sjodin, 1989; Neuwelt, 2001; Farr, 2003; Dean, 2011).

Jedną z funkcji pełnionych przez aminokwasy, niezwiązanych z udziałem w budowaniu białek, jest przenoszenie sygnałów pomiędzy neuronami w ośrodkowym układzie nerwowym. Tak więc zarówno same aminokwasy (np. kwas glutaminowy), jak również ich pochodne (np. dopamina), są neuroprzekaźnikami mózgu. W przekaz sygnałów w mózgu zaangażowana jest również cysteina, w układach powiązanych właśnie z kwasem glutaminowym i dopaminą. Dlatego nie powinno nas zdziwić, że N-acetylocysteina, która łatwo dociera do mózgu i wysoko podnosi w jego tkance stężenie cysteiny, wpływa również korzystnie na nasze funkcje psychiczne.

I tak np. zaobserwowano, że NAC może być pomocna w znoszeniu takich symptomów zaburzeń lękowych, jak obgryzanie paznokci i patologiczne skubanie skóry (Berk, 2009; Grant, 2012). Okazuje się, że NAC ogólnie może działać uspokajająco w przypadku nadmiernej nerwowości. W dwóch badaniach nad autyzmem bowiem zaobserwowano, że drażliwość jako efekt uboczny autyzmu wydaje się być znacznie mniejsza w porównaniu z placebo, w przypadku dodania do standardowej terapii NAC, w zakresie dawkowania od 900 do 2700 mg na dobę (Hardan, 2012; Ghanizadeh, 2013).

Ponieważ NAC przenika i wykazuje aktywność w obszarach mózgu powiązanych z uzależnieniami i natręctwami, dlatego podjęto badania mające na celu wyjaśnienie jej wpływu na nerwicę natręctw, nazywaną fachowo zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi. Ogólnie u osób z natręctwami odnotowuje się zwiększoną peroksydację lipidów mózgu, związaną ze zmniejszonym stężeniem drobnocząsteczkowych przeciwutleniaczy (np. glutationu czy witaminy E) oraz enzymów antyoksydacyjnych, a zmiany oksydacyjne lipidów wydają się być skorelowane w tej chorobie z nasileniem jej objawów. Początkowo przeprowadzono badanie z udziałem tylko jednego pacjenta, który był odporny na standardową terapię natręctw lekami przeciwdepresyjnymi, a po uzupełnieniu cysteiny w postaci NAC, w dawce 3000 mg na dobę, jego organizm zaczął pozytywnie odpowiadać na leczenie. W późniejszym okresie przeprowadzono już badanie z udziałem większej grupy osób cierpiących z powodu nerwicy natręctw, również niereagujących na standardowe antydepresanty, w którym 2400 mg NAC dziennie przez 12 tygodni zwiększyło szybkość odpowiedzi na leczenie (zdefiniowanej jako poprawa oceny w odpowiedniej skali) z 15 do 52.6% (Lafleur, 2006; Afshar, 2012).

Innym zaburzeniem związanym w objawach i leczeniu z nerwicą natręctw jest niepohamowane wyrywanie włosów, a zatem i w tym przypadku N-acetylocysteina postrzegana jest przez specjalistów jako jedna z opcji terapeutycznych (Dean, 2011). Istnieją studia przypadków niepohamowanego wyrywania włosów, w których odnotowano korzyść terapeutyczną wynikającą z podawania 1800 mg NAC dziennie (Odlaug, 2007). Natomiast w jednym badaniu z użyciem NAC w dawce 1200 mg przez 6 tygodni, a następnie jej podwojeniem do 2.400 mg, u osób z niepohamowanym wyrywaniem włosów stwierdzono, że suplementacja była bardziej skuteczna niż podawanie placebo w znoszeniu ogólnych objawów tego zaburzenia i zaburzeń mu towarzyszących; w zależności od zastosowanej skali oceny – zmniejszenie od wartości wyjściowych o 31-45% wyrywania włosów, o 31% lęku i o 34% depresji (Grant, 2009).

Ponieważ uzależnienia i natręctwa są ze sobą powiązane, a NAC – jak pamiętamy – oddziałuje w obszarach mózgu, w których rodzą się te zaburzenia, dlatego tę postać cysteiny próbowano też wykorzystać w walce z nałogami. Zachęcające rezultaty uzyskano w przypadku walki z uzależnieniem od marihuany i kokainy, ale Czytelników najbardziej zainteresuje zapewne związek NAC z nałogiem nikotynowym. A tutaj przede wszystkim wykazano, że nikotyna zwiększa w mózgu aktywność kwasu glutaminowego, a zmniejsza przeciwstawnej do niego cysteiny. Dlatego też podawanie przez 4 tygodnie NAC osobom uzależnionym od nikotyny w dawce 2400 mg dziennie, w porównaniu z całkowicie nieskutecznym placebo, prowadziło już po 2 tygodniach suplementacji do pojawienia się tendencji w kierunku mniejszej liczby wypalanych papierosów (Knackstedt, 2009).

A gdy zestawimy dodatkowo wyniki tego badania z dobrze znaną z medycyny zdolnością NAC do zmniejszania lepkości śluzu oskrzelowego i ułatwiania eliminacji jego złogów, dojdziemy do wniosku, że ta postać cysteiny może być najlepszym suplementem dla palaczy.

Artykuł przygotowany na podstawie materiałów dostępnych na stronie www.sylwtka-uroda-zdrowie.pl

Powiązane wpisy

Fikocyjanina – skuteczna ochrona mózgu

Fikocyjanina – skuteczna ochrona mózgu

Każdy z nas słyszał o niebezpiecznych cząsteczkach, jakimi są reaktywne formy tlenu, zwane popularnie wolnymi rodnikami tlenowymi lub krótko – wolnymi rodnikami. Wolne rodniki powstają najczęściej podczas normalnych procesów pozyskiwania energii przez organizm, albowiem te przebiegają w...

Dlaczego ludzie jedzący algi są bardziej szczęśliwi?

Dlaczego ludzie jedzący algi są bardziej szczęśliwi?

Algi, inaczej zwane glonami czy też wodorostami, to proste organizmy, nie mające wykształconych tkanek i żyjące w środowisku wodnym. Można je spotkać zarówno w jeziorach, morzach jak i oceanach. Jest to duża i różnorodna grupa a wśród nich wyróżniamy około 100 gatunków jadalnych, spożywanych na...

Benfotiamina – hamulec glikacji

Benfotiamina – hamulec glikacji

Ostatnio coraz częściej słyszymy o tym, że dieta obfitująca w cukry (węglowodany) jest szkodliwa dla zdrowia i przyspiesza proces starzenia się organizmu. A wszystko z tego powodu, że glukoza i fruktoza, czyli podstawowe składniki cukrów, są dla organizmu w większych ilościach...