Wszędobylski liposom

Wszędobylski liposom

Maleńkie transportery przenikają przez naczynia krwionośne, błony komórkowe, by we wskazanym miejscu uwolnić swój leczniczy ładunek. Science fiction? Nie. To się dzieje naprawdę!

Liposomy to struktury powstające samoistnie z fosfolipidów. Mają postać pęcherzyków (o wielkości 0,01-1 mm) wypełnionych wodą (lub wodnym roztworem), a otoczonych podwójną
warstwą lipidową o grubości ok. 5 nm stąd nazywane są też pęcherzykami fosfolipidowymi.
Ich otoczka zbudowana jest analogicznie do błon biologicznych. Liposomy mogą występować naturalnie (w organizmach żywych) lub być wytwarzane sztucznie (znajdują zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym, kosmetycznym, a także w badaniach naukowych).
Odżywić skórę Potencjał liposomów odkrył i wykorzystał przemysł drogeryjny. Większość składników kosmetycznych działa tylko powierzchownie lub może się wbudowywać w warstwę rogową. Te związki, które rozpuszczają się w wodzie w ogóle nie są w stanie przeniknąć przez barierę naskórka. Mogą to jednak zrobić wypełnione substancjami nawilżającymi i aktywnymi formami witamin liposomy i dzięki temu wprowadzić żądane substancje do głębszych warstw. Głównym celem stosowania pęcherzyków fosfolipidowych w kosmetyce jest utrzymanie odpowiedniego nawodnienia naskórka, poprawienie jej elastyczności oraz opóźnienie procesów starzenia.
Naturalna skłonność do zgromadzeń Pęcherzyki fosfolipidowe są biokompatybilne (zbudowane z takich samych składników jak błony komórek naszego organizmu) i na tyle małe, że są w stanie przechodzić przez ściany naczyń krwionośnych. Ponadto nie opuszczają krwiobiegu tak długo, aż nie trafią w okolicę stanu zapalnego, spowodowanego przez infekcję bakteryjną, wirusową lub proces nowotworowy. Dzięki temu liposomy przenoszące leki kumulują się np. w obrębie guza nowotworowego, co powoduje, że spora dawka leku trafia w jego ścisłe otoczenie. Mechanizm ten nazywa się pasywnym targetingiem albo bierną akumulacją liposomów. Te możliwości sprawiły, że naukowcy zaczęli się zastanawiać na tym jak wykorzystać pęcherzyki fosfolipidowe jako mikroskopijne kapsułki z lekarstwami?

Cel – guz

Technologia liposomalna ma swój początek w połowie lat 60. ubiegłego wieku. Zdając sobie sprawę z niesamowitych możliwości liposomów, badacze skoncentrowali się na takim ich modyfikowaniu, aby nasączone składnikami chemioterapii mogły selektywnie docierać w miejsce gdzie zlokalizowany jest nowotwór oraz by uwalniały swój bagaż bezpośrednio w chorej tkance, dzięki czemu możliwe byłoby uniknięcie toksycznego działania chemioterapii na zdrowe komórki w organizmie. Mimo że dzięki swym unikalnym zdolnościom namierzania stanu zapalnego liposomy gromadzą w obrębie nowotworu, to jednak nie dostają się do wnętrza guza. Dlatego badacze starają się sprawić, aby pęcherzyki fosfolipidowe aktywnie przyłączały
się do komórek nowotworowych, a następnie trafiały wraz z lekiem do wnętrza komórki nowotworowej. W tym celu zaczęli modyfikować nanokapsułki, starając się dodać do ich otoczki odpowiednie białka, antygeny lub inne substancje biologiczne, które sprawiłyby, że liposom łączyłby się z komórkami mającymi receptory dla tych substancji i uwalniał lek bezpośrednio do nich. W ten sposób, jak wykazały testy na myszach cierpiących na raka okrężnicy, można leczyć wybiórczo nowotwory.
Niestety na tym polu wciąż nie odnieśliśmy spektakularnych sukcesów. Jednak, badacze zauważyli inne możliwości wykorzystania liposomów – można przecież pozwolić im swobodnie poruszać się po organizmie i… w tym czasie rozwozić po nim cenne składniki odżywcze, takie jak witamina C, glutation, witaminy z grupy B, kwas alfa-liponowy, witaminę D, koenzym Q10 czy inne powszechnie używane suplementy.

Odżywcze drobiny

Technologia liposomalna działa dzięki naturalnemu zjawisku, które bierze udział w tworzeniu nowego życia. Zjawiskiem tym jest naturalne zachowanie się fosfolipidów, które znajdując się w roztworze wodnym i w odpowiednich warunkach formują mikro-pęcherzyki – liposomy. Wypełniają się one automatycznie roztworem wodnym, w którym się znajdują i jeśli zostanie w nim umieszczona na przykład witamina C, to wypełnią się nią po brzegi.

Otoczka liposomu złożona z warstw błony biologicznej identycznej z błoną otaczającą żywą komórkę stanowi bezpieczny nośnik substancji w niej zawartej oraz gwarantuje łatwe wniknięcie liposomu do tkanki. Te małe pęcherzyki wypełnione składnikami odżywczymi stanowią doskonały środek transportu z wielu powodów. W pierwszej kolejności łatwo zostają rozproszone w wodzie lub innym napoju, a następnie szybko przedostają się przez układ trawienny. Są odporne na działanie soków trawiennych więc gładko prześlizgują się przez żołądek, aby  natychmiast zostać wchłoniętym w jelicie cienkim wprost do układu chłonnego i krwiobiegu. Wraz z krwią przenoszone są w stanie nienaruszonym bezpośrednio do komórek. Biologiczna struktura osłonki liposomów sprawia, iż łączą się one z żywą komórką, która wykazuje zapotrzebowanie na zawarte w liposomie składniki odżywcze. Obecnie technologia liposomalna coraz częściej stosowana jest do dostarczania nam witamin, minerałów oraz antyoksydantów. I słusznie, bo to zdecydowanie bardziej efektywna metoda suplementacji, aniżeli tradycyjna tabletka, której zawartość najprawdopodobniej ulegnie utlenieniu, zobojętnieniu lub nawet wydalaniu zanim zdoła dotrzeć do komórki. Co istotne, zamknięte w fosfolipidowych  pęcherzykach związki zdecydowanie lepiej są wchłaniane (nawet do 98% spożytej dawki). Jednak nie wystarczy zamknąć farmaceutyk w liposomie. W tym przypadku istotną rolę odgrywa kilka czynników, chodzi o to, by lek nie opuścił wnętrza liposomu za wcześnie, ważne jest również, aby można było zmieścić jak największą ilość preparatu w jak najmniejszej objętości pęcherzyków fosfolipidowych.

Kolejną ważną kwestią jest czas, który spędzą one w organizmie. Obecnie medycy mają do dyspozycji tzw. klasyczne liposomy, które krótko krążą po organizmie – ich okres półtrwania
wynosi kilka godzin – oraz tzw. długokrążące, będące w stanie utrzymać się w krwiobiegu nawet przez parę dni! Dzięki temu stopniowo uwalniają lek, zapewniając stabilny poziom  aktywności leku w organizmie.

Powiązane wpisy

Zatrzymać czas – Pycnogenol i Gotu Kola

Zatrzymać czas - Pycnogenol i Gotu Kola

Odkrycie wolnych rodników sprawiło, ze bardziej zaczęliśmy rozumieć procesy starzenia organizmu. Najprościej mówiąc wolne rodniki to atomy, cząsteczki lub jony posiadające niesparowany elektron walencyjny, przez co są one bardzo reaktywe i prowadzą do uszkodzenia komórek – powodują bardzo...

Wąkrota azjatycka – zdrowa prostata, silna muskulatura

Wąkrota azjatycka – zdrowa prostata, silna muskulatura

Spektakularnym efektem postępu procesu starzenia się organizmu jest ubytek masy i siły mięśni, nazywany fachowo sarkopenią. Sarkopenia godzi szczególnie w męską dumę a ogólnie odbiera zazwyczaj seniorom samodzielność, lecz nie tylko, gdyż przyczynia się jednocześnie do rozwoju cukrzycy i innych...

Witamina K2 jako ochrona prostaty

Witamina K2 jako ochrona prostaty

Witamina K2, o której do niedawna nikt jeszcze nie słyszał, dziś bije rekordy popularności jako suplement diety. W przeciwieństwie do witaminy K1 (filochinonu), produkowanej przez rośliny i znanej tylko jako czynnik krzepliwości krwi, wytwarzana przez bakterie fermentacyjne witamina K2...